3. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Nitelikleri Konusu Anlatımı ve Etkinliği

Aşağıdaki bilgileri 2 defa okuyup bugün derste öğrendiklerimizi tekrar et. Sonra Fen bilimleri defterine yaz.

MADDE

Boşlukta belirli bir yer kaplayan, duyu organlarımız ile algılayabildiğimiz canlı veya cansız varlıklardır. Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir. Çevremizde gördüğümüz her şey maddeden oluşmuştur. Örneğin cam, çelik, plastik, emaye, alüminyum, toprak, teflon, seramik, granit… gibi farklı maddelerden oluşan tencereler vardır. Hepsinin de farklı özellikleri vardır. Örneğin çelik tencere kırılgan değildir, teflon tencere yapışmaz özelliktedir.

MADDEYİ NİTELEYEN ÖZELLİKLER

Maddeleri duyu organlarımız ile tanırız. Bu organlarımızın yardımı ile niteleriz. Maddeleri nitelerken, bu maddelerin çeşitli özelliklerinden yararlanırız. Maddelerin renk ve şekillerini gözümüzle, kokularını burnumuzla, tatlarını dilimizle, sertlik-yumuşaklık-pürüzlülük-pürüzsüzlük gibi özelliklerini derimiz ile algılarız.

1.      Sert: Kolayca şekil veremediğimiz maddelerdir. Kırılması, kesilmesi, buruşması, çiğnenmesi ..vb. zor olan maddelerdir. Doğadaki  en sert madde elmastır. Örneğin: Çelik, tahta, cam

2.      Yumuşak: Dokununca veya üzerine basıldığında çukurlaşan, eski şeklini kaybeden, kolaylıkla bükülebilen, buruşan maddelerdir. Örneğin: Pamuk, oyun hamuru, sünger.

3.      Esnek:  Kuvvet uygulandığında kolayca şekil değiştiren, bükülen, ve kuvvet ortadan kalkınca zaman yeniden eski şekline dönen maddelerdir. Örneğin: Plastik, lastik, sünger

4.      Berk: Esnek olmayan maddelerdir. Örneğin: Dolap, pencere, oklava

5.      Pürüzlü: Girinti ve çıkıntısı olan, kayganlık özelliği olmayan maddelerdir. Örneğin: Halı, asfalt, ağaç…

6.      Pürüzsüz: Elimizi yüzeyinde kolayca kaydırabildiğimiz, düz maddelerdir. Örneğin: Cam, fayans, bilgisayar ekranı

7.      Tat (Tatlı-Acı-Ekşi-Tuzlu)

8.      Saydam: Işığı geçiren maddelerdir. Örneğin: cam, su, hava, bazı plastik maddeler

9.      Yarı Saydam: Işığın bir kısmını geçiren, diğer kısmını geçirmeyen maddelerdir. Örneğin: Tül perde, buzlu cam

10.  Parlak: Işığı yansıtan maddelerdir. Örneğin: Ayna, altın, gümüş

11.  Mat: Üzerine ışık düştüğünde parlamayan maddelerdir. Örneğin: Tahta, odun, toprak

12.  Opak: Işığı geçirmeyen maddelerdir. Örneğin: Duvar, tahta, demir

13.  Şeffaf: Arkasını gösteren maddelerdir.

14.  Kırılgan: Yüksekten düşünce veya kuvvet uygulanınca parçalanan maddelere denir. Örnek: cam, toprak

15.  Renkli: Gözümüz ile rengini algılayabildiğimiz maddelerdir. Örneğin: Gökkuşağı, portakal, elma

16.  Renksiz: Rengi olmayan maddelerdir. Örneğin: Cam, hava, su

17.  Kokulu: Burnumuz ile kokusunu algılayabildiğimiz maddelerdir. Örneğin: Kolonya, gül, soğan

18.  Kokusuz: Kokusu olmayan maddelerdir. Örneğin: Su, hava, taş

Birden çok madde birbirine karıştırıldığında, maddelerin ayırt edici özellikleri onları ayırmamıza yarar. Örneğin toprağın içine karışan çivileri ayırmak için mıknatıs kullanırız. 

MADDENİN NİTELİKLERİ ETKİNLİĞİ

Madde	Özelliği	Algıladığımız Duyu Organımız
taş	sert	Ten
kalem
silgi
Paket Lastiği
hava
kağıt
baklava
balon
sünger
süt
biber
çay
cam
limon
elbise
odun
poşet
demir
tebeşir

  

Madde Adı	Maddenin Niteliği
	sert	yumuşak	Esnek	berk	pürüzlü	pürüzsüz
cam	X			X		X
demir
lastik
teneke
sünger
kağıt
taş
yorgan
kalem
şeker
ayna
ayakkabı
ağaç
iğne